ಶಕ್ತಿ ಸಂಗಮ: ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಭ್ರಮ

#ಶಕ್ತಿ ಸಂಗಮ: ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಭ್ರಮ#

"ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಜ್ಞಾನದ ಹಣತೆ ಹೆಣ್ಣು, ಕತ್ತಲ ಸೀಳುವ ಜಾಗೃತ ಶಕ್ತಿ ಹೆಣ್ಣು. ಅವಳು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿತರೆ ಮನೆಯೇ ಪಾಠಶಾಲೆ, ಅವಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟರೆ ದೇಶವೇ ಮುನ್ನಡೆದಂತೆ."

ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಣತೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಕತ್ತಲೆ ಇರಲಾರದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಆ ಹಣತೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಕೈಗಳು ಹೆಣ್ಣಿನದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಬೆಳಕು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ದಾರಿದೀಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಶಕ್ತಿಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ಮೂಲಮಂತ್ರವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು. ಜನವರಿ 24ರ ಈ ಸುದಿನವು ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಶಕ್ತಿ ಸಂಗಮ'ದ ದಿನ. ಇಂದು ಒಂದೆಡೆ ಭಾರತದ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ದಿನ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಜಾಗತಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಹರಿವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ದಿನ. ಈ ದಿನಗಳು ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರದ ರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾರಲು ಬಿಟ್ಟ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಸಂಕೇತ.

ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲಿಂಗವಲ್ಲ, ಅವಳು ಸಮಾಜದ ಚಲನಶೀಲ ಶಕ್ತಿ. "ಹೆಣ್ಣು ಒಬ್ಬಳು ಕಲಿತರೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಕಲಿತಂತೆ, ಸಮಾಜವೇ ಸುಧಾರಿಸಿದಂತೆ" ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇವಲ ಘೋಷವಾಕ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಈ ದೇಶದ ಉಸಿರು. ಆದರೆ ಈ ಉಸಿರಿಗೆ ಬಲ ತುಂಬುವ ಹಾದಿ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ 1966ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಏರಿದ ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು 2008ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ದಿನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುವ ಕರೆಯಾಗಿತ್ತು.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಘೋಷಿಸಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ದಿನವು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ದಿನಗಳು ಒಂದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಬಂದಿರುವುದು ಕಾಕತಾಳೀಯವಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮಾತ್ರ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ್ದು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಅಂಕಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ದನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರ ಕಲಿತ ಹೆಣ್ಣು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಾಳೆ, ಸಮಾಜದ ಕೆಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುವ ಚಿತ್ರಣ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 129 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಇಂದಿಗೂ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12% ರಿಂದ 15% ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕೈಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭಯದ ನಡುವೆ ಅವಳ ಕೈಲಿರಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಮೌಢ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಪದ್ಧತಿ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (NFHS-5) ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸುಮಾರು 23.3% ಮಹಿಳೆಯರು ಅಲ್ಪವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಿವಾಹದ ನೊಗಕ್ಕೆ ಕೊರಳೊಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತದ ಮಗಳು ಸಾಧನೆಯ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವುದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ. ಇಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಂತಹ (STEM) ಕಠಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು 43% ರಷ್ಟಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆಯವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನ ಕಲ್ಪನಾ ಚಾವ್ಲಾ, ಸುಧಾ ಮೂರ್ತಿಯವರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಾಧನೆಯ ಶಿಖರ ಏರಿದ್ದು ಅಕ್ಷರದ ಬಲದಿಂದಲೇ. ಭಾರತದಂತಹ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸಬಲರಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಇಂದು ನಾವು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಲಿ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವೂ ಅಕ್ಷರಸ್ಥೆಯಾಗುವವರೆಗೂ, ಅವಳು ಭಯಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವವರೆಗೂ ಈ ದಿನದ ಆಚರಣೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಣತೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಲಿ, ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನವ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿ.

ವಾಸ್ತವದ ಕನ್ನಡಿಯ ಒಂದು ನೋಟ

ನಾವು ಪ್ರಗತಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವಾಗಲೂ, ವಾಸ್ತವದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಕಟು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕುರಿತಾದ ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪಕಗಳಾಗಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತೀಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸಾಧನೆಯ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕವಾದರೂ, ಮೌಢ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಚಿಂತನಾರ್ಹ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಂದಕ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಾದಿ ಇನ್ನೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಗಮವಾಗಿಲ್ಲ. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 129 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಇಂದಿಗೂ ಶಾಲೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲು: ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಢ್ಯದ ಬೇರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಸುಮಾರು 23.3% ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು 18 ವರ್ಷ ತುಂಬುವ ಮೊದಲೇ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಆಶಾದಾಯಕ ಕಿರಣಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ. ಉನ್ನತ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ (STEM) ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು 43% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಸಬಲೀಕರಣ: ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಇಂದು ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.4 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀನಾಥ್‌ ಜೋಶಿ, ಸಿದ್ದರ. 9060188081