ಯುದ್ಧದ ಧ್ವಂಸ — ಬೆಳವಣಿಗೆಯೋ, ವಿನಾಶವೋ? ಡಾ ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ. ಪಟವರ್ಧನ ಆಯುರ್ವೇದ ಕ್ಲಿನಿಕ್. ಶಿರಸಿ 581401. 9242122874
ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾನವಜಾತಿ ಒಂದು ಕ್ರೂರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಅನುಭವಿಸಿದೆ — ಯುದ್ಧ ಎಂದಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಜನ್ಮದಾತವಾಯಿತು. 2025ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್-ಅಮೇರಿಕಾ ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆ ಇದೇ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ರಾಜಕೀಯ ದರ್ಪ — ಇವೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಭೀಕರ ಮಾನವೀಯ ದುರಂತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವು.
ಈ ಲೇಖನ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದ್ದಲ್ಲ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರಿ, ಇರಾನ್ ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕಾ ನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಇದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಯಾರೋ ನಾಯಕರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ಯಾರೋ ಅಮಾಯಕ ಜನ ಹೇಗೆ ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲಾಗಿದೆ. "ಯುದ್ಧದ ಧ್ವಂಸ ಅನಿವಾರ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾಗ ೧: ಯುದ್ಧ ಹೇಗೆ ಶುರುವಾಯಿತು? ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತಿಯ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದಶಕಗಳ ಸಂಘರ್ಷ, ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ದ್ವೇಷ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ — ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಒಳಗೆ ತುಂಬಿದ ಲಾವಾದಂತಿದ್ದವು. 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಹಮಾಸ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿ ಆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ತಂತು. ಅಂದು ಸಾವಿರ ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಗಾಜಾ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಇಸ್ರೇಲಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಫಲಸ್ತೀನಿ ಜನ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಇರಾನ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಮಾಸ್, ಹೆಜ್ಬೊಲ್ಲಾ, ಹೂತಿ ಮುಂತಾದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗುಂಪುಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ ಇರಾನ್‌ನ ದುರ್ಬಲತೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ, ಇರಾನ್‌ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಇದು ಸಕಾಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.
ಮಾತುಕತೆ ವಿಫಲ, ಯುದ್ಧ ಆರಂಭ 2025ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿನೇವಾದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಪರಮಾಣು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮಾತುಕತೆ ವಿಫಲವಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಯುಕ್ತ ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸಿದವು. 'ಆಪರೇಷನ್ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್ ಸನ್‌ರೈಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026ರಂದು ಮತ್ತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ದಾಳಿ ನಡೆದು, ಇರಾನ್‌ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಖಮೇನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಬೆಚ್ಚಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುವಾಗಲೇ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಕ್ರಮ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವದ ಖಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಭಾಗ ೨: ಧ್ವಂಸದ ಮುಖ — ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೀರಿದ ಸಂಕಟ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಧ್ವಂಸ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ಅಂಕಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಮಾನವ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಯಾವ ಲೆಕ್ಕವೂ ಹೇಳಲಾರದು. ಒಂದೊಂದು ಅಂಕಿ ಒಂದೊಂದು ಜೀವ. ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬ. ಒಂದೊಂದು ಕನಸು. ಇರಾನ್‌ನ ಮೊದಲ ದಿನದ ದಾಳಿಯಲ್ಲೇ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು, 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು ನೆಲಸಮವಾದವು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದರು. ರಾಜಧಾನಿ ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳು, ಅಳುತ್ತಿರುವ ತಾಯಂದಿರು, ಸ್ಮಶಾನ ಮೌನ — ಇದು ಯಾವ 'ಬೆಳವಣಿಗೆ'ಯ ದಾರಿ?
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಧ್ವಂಸ ಯುದ್ಧ ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು, ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. PTSD (ಯುದ್ಧ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತ) ಅನುಭವಿಸುವ ಸೈನಿಕರು, ತಮ್ಮ ಊರನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳು — ಇವರ ಗಾಯ ಯಾವ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಗುಣಪಡಿಸಲಾರದು. "ಯುದ್ಧ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಅನ್ಯಾಯ ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಪಾಪ. ಅವರು ಯಾರ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಾರೆ." — ಮ್ಯಾಲಲಾ ಯೂಸಫ್‌ಜಾಯ್ ಇರಾನ್‌ನ ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ನಡೆದ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ಏನಾಯಿತು? ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳು — ಎಲ್ಲ ಧೂಳಿಗೆ ಸೇರಿದವು.
ಭಾಗ ೩: "ಯುದ್ಧ = ಬೆಳವಣಿಗೆ" — ಈ ವಾದದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂಬ ವಾದ — ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಯುದ್ಧದ ನಂತರ 'ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಬೆಳವಣಿಗೆ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಉದಾಹರಣೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಾದ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಯುದ್ಧ ಅಲ್ಲ — 'ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲಾನ್' ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಜನ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಎಷ್ಟು ದಶಕಗಳು ಬೇಕಾದವು? ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, 'ಬೆಳವಣಿಗೆ' ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು — ಯಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕು.
ಲಾಭ ಪಡೆಯುವವರು ಯಾರು? ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಲಾಭ ಪಡೆದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರು ಮೌಲ್ಯ ಯುದ್ಧ ಶುರುವಾದ ಮೊದಲ ದಿನ ೧೫-೨೦% ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭ ಗಗನ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಇರಾನ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ? ಆತ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ರೋದಿಸಿದ. "ಪ್ರತಿ ಯುದ್ಧ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಶಸ್ತ್ರ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಮಶಾನ." — ಸಮಕಾಲೀನ ನ್ಯಾಯ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಇತಿಹಾಸ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ (1950-53), ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ, ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ (2003), ಲಿಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ — ಈ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳು 'ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪನೆ' ಅಥವಾ 'ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ' ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಂದು ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆಯೇ? ಇರಾಕ್ ಇಂದೂ ಅಸ್ಥಿರ. ಲಿಬಿಯಾ ಛಿದ್ರ. ಸಿರಿಯಾ ಇನ್ನೂ ರಕ್ತ ಸುರಿಸುತ್ತಿದೆ. 'ಯುದ್ಧ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ' ಎಂಬ ವಾದ ಹಿಂದಿನ ವಿಜಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ನಿರೂಪಣೆ (narrative). ನಿಜದ ಜನರ ಅನುಭವ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ. ಭಾಗ ೪: ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ — ಯಾರ ತಪ್ಪು, ಯಾರ ನೋವು? ಇರಾನಿ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಗು ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಒಂದು ಬೀದಿಯ ಸಾಧಾರಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫಾರಿದಾ ಎಂಬ ನರ್ಸ್, ತನ್ನ ಐದು ವರ್ಷದ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಅರ್ಧ ರಾತ್ರಿ ದಾಳಿ ಆಯಿತು. ಆ ಮಗು ಬದುಕಿ ಉಳಿಯಿತು, ಅಮ್ಮ ಮೃತಳಾದಳು. ಆ ಮಗು ಇರಾನ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಮಾಸ್‌ನ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಗು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಗು. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್‌ನ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಾಳಿಯ ಭಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳು ರಾತ್ರಿ ಏರ್ ರೇಡ್ ಸೈರನ್ ಕೇಳಿ ಎದ್ದೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾಲೂ ಇಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣೀರು ಒಂದೇ ಬಣ್ಣ. ಒಂದೇ ನೋವು. ಯುದ್ಧ ಅವರ ನಡುವೆ ಗೆರೆ ಎಳೆಯಿತು — ಮಾನವೀಯತೆ ಆ ಗೆರೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕು.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ಯುದ್ಧ ದೂರದ ದೇಶಗಳ ವಿಷಯ ಎಂದು ನಾವು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಇರಾನ್‌ನಿಂದ ತೈಲ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾರ್ಮುಝ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸಂಕಷ್ಟ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತೈಲ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅವರ ಯುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ಇದರ ಅಲೆ ನಮ್ಮ ತೀರವನ್ನೂ ತಾಕುತ್ತದೆ.
ಭಾಗ ೫: ಯುದ್ಧದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕಾರಣ — ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಶಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಜಾಲ
ವಿಶ್ವದ ೫ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಸ್ತ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ₹೭೦ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು. ಯುದ್ಧ ನಡೆದಾಗ ಈ ಉದ್ಯಮ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ 'ಮಿಲಿಟರಿ-ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್' ಸಂಬಂಧ ಈ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಮರೆಯಬಾರದು. "ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ರಾಜಕಾರಣಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರ ಭದ್ರತೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ." — ಸ್ಮೆಡ್ಲಿ ಬಟ್ಲರ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಜನರಲ್
ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ — ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿ? ಇರಾನ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಯ ನಿಜ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ — ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯಾವವು? ಅಮೇರಿಕಾ ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬಳಸಿ ಲಕ್ಷ ಜನ ಕೊಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇರಾನ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ತತ್ವ ಸರಿ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಕೊಲ್ಲುವ ಮಾರ್ಗ — ಇದು ಮಾನವೀಯ ಪರಿಹಾರವೇ? ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಹಿಂಸೆ.
ಭಾಗ ೬: ನಿಜವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದರೇನು?
ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ — ಧ್ವಂಸವಿಲ್ಲದ ಜಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಇಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯೂಬಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು (1962) — ಪ್ರಪಂಚ ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಕೊನೆಯಾಗಿದ್ದು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಅಲ್ಲ — ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಡ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಮಂಡೇಲಾ ಅವರ ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ.
ಇರಾನ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೂಡ ಮಾತುಕತೆ, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದ, ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ — ಇವು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಹುದು. 2015ರ JCPOA ಒಪ್ಪಂದ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿತು.
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. 2022ರಲ್ಲಿ 'ಮಹ್ಸಾ ಅಮಿನಿ' ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು. ಇರಾನ್ ಜನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅವರೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಹೊರಗಿನ ಯುದ್ಧ ಬಾಂಬ್ ಬಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸುತ್ತ.
ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಂತೇ? ಲಿಬಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವೇ? ಇಲ್ಲ. ಹೊರಗಿನ ಯುದ್ಧ ಒಳಗಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡಲಾರದು.
ಜಗತ್ತಿನ ನ್ಯಾಯ — ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿ ಬೇಕು 'ಇರಾನ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಸಬಾರದು' — ಇದು ಸರಿ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತು ಇಸ್ರೇಲ್, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಜಗತ್ತಿನ ನ್ಯಾಯ ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಡಬೇಕು. ಅದು ಇಲ್ಲದ ತನಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾವು ಯಾವ ಜಗತ್ತು ಕಟ್ಟಬೇಕು? ಯುದ್ಧ ಧ್ವಂಸ ತರುತ್ತದೆ — ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಅದರಿಂದ 'ಬೆಳವಣಿಗೆ' ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಎಂದಿಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಲ್ಲ — ಅದು ಕೇವಲ ಧ್ವಂಸ.
ಇರಾನ್‌ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಮಗು, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಬಂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತ ಕುಟುಂಬ, ಗಾಜಾದ ಅವಶೇಷಗಳ ಅಡಿ ಜೀವ ಹಿಡಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯ — ಇವರೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಾನವ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಗ. ಯಾವ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಯಾವ ಧರ್ಮ, ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಿತ — ಯಾವುದೂ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣೀರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ.
"ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ತೆಗೆದರೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಕುರುಡಾಗುತ್ತದೆ." — ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ
ನಾವು ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಿದ್ದರೆ, ಅದು ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಅಟ್ಟಹಾಸದ ಜಗತ್ತಲ್ಲ — ಮಾತುಕತೆ, ಗೌರವ, ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನ್ಯಾಯದ ಜಗತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯಲಿ. ಮಾನವೀಯ ಶಾಂತಿ ಮೊಳೆಯಲಿ. ಇದೊಂದು ಕನಸಲ್ಲ — ಇದು ಮಾನವ ಕುಲದ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆ. — ✦ — ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಲಿ. ಮಾನವೀಯತೆ ಉಳಿಯಲಿ.